સાંભળ્યું ?

ઝુલ્ફમાં ભૂલી પડેલી આંગળી, તેં સાંભળ્યું ?
રાતભરનો થાક લઈ પાછી વળી, મેં સાંભળ્યું.

આંગળી ખંડેરનો હિસ્સો નથી, તેં સાંભળ્યું ?
છે હવે ગુલમહોરની કળી, મેં સાંભળ્યું.

ટેરવે ઘેઘુર સન્નાટો હતો, તેં સાંભળ્યું ?
દરબદર વાગે હવે ત્યાં વાંસળી, મેં સાંભળ્યું.

છે ઉઝરડા મખમલી આકાશમાં, તેં સાંભળ્યું ?
આ નખોનું નામ હિંસક વીજળી, મેં સાંભળ્યું.

સાવ બરછટ એ બધો વિસ્તાર છે, તેં સાંભળ્યું ?
એટલે જ ત્યાં સ્પર્શની લાશો ઢળી, મેં સાંભળ્યું.

આ અજાણ્યો દેશ માફક આવશે, તેં સાંભળ્યું ?
એક જાણીતી ગલી અહિંયા મળી, મેં સાંભળ્યું.

આપણું મળવું ગઝલ કહેવાય છે, તેં સાંભળ્યું ?
કાફિયા ઓઢી ફગાવી કામળી, મેં સાંભળ્યું.

- વિનોદ જોશી

મારું…

જગતના અંત-આદિ બેઉ શોધે છે શરણ મારું !
હવે શું જોઈએ મારે? જીવન મારું ! મરણ મારું !

અધૂરા સ્વપ્ન પેઠે કાં થયું પ્રગટીકરણ મારું ?
હશે કો અર્ધ-બીડી આંખડી કાજે સ્મરણ મારું !

અગર ના ડૂબતે ગ્લાનિ મહીં મજબૂર માનવતા !
કવિ રૂપે કદી ના થાત જગમાં અવતરણ મારું !

અણુથી અલ્પ માનીને ભલે આજે વગોવી લો !
નહીં સાંખી શકે બ્રહ્માંડ કાલે વિસ્તરણ મારું.

કહી દો સાફ ઇશ્વરને કે છંછેડે નહીં મુજને !
નહીં રાખે બનાવટનો ભરમ સ્પષ્ટીકરણ મારું .

કહો ધર્મીને સંભળાવે નહીં માયાની રામાયણ ,
નથી એ રામ કોઈમાં , કરી જાયે હરણ મારું.

રડું છું કેમ ભૂલો પર ? હસું છું કેમ ઝાકળ પર ?
ચમન-ઘેલા નહીં સમજે કદાપિ આચરણ મારું.

હું નામે ‘શૂન્ય’ છું ને ‘શૂન્ય’ રહેવાનો પરિણામે ,
ખસેડી તો જુઓ દ્રષ્ટિ ઉપરથી આવરણ મારું

- ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી

ભમરો

બ’ઈ આ ભમરાને ક્યમ કાઢું ?!
જરી ન જાતો આઘો હું તો ઘણીયે નીર ઉડાડું !

પલક અહીંથી, પલક તહીંથી
                            લળે વીંઝતો પાંખ્યુ,
બે કરથી આ કહો કેટલું  
                            અંગ રહે જી ઢાંક્યું ?! 

જાઉં ગળાબૂડ જળમાં તોયે મુખ તો રહે ઉઘાડું !
              બ’ઈ આ ભમરાને ક્યમ કાઢું ?!

મેલી મનહર ફૂલ પદમનાં
                            પણે ખીલ્યાં કૈં રાતાં,
શું ય બળ્યું દીઠું મુજમાં કે
                            આમ લીયે અહીં આંટા ?!

ફટ ભૂંડા ! હું છળી મરું ને તમી હસો ફરી આડું !
             બ’ઈ આ ભમરાને ક્યમ કાઢું ?!

- પ્રદ્યુમ્ન તન્ના

લંબચોરસ ઓરડામાં

લંબચોરસ ઓરડામાં એક સમય ઘૂંટાય છે,
વક્ર રેખાઓ ક્ષણોની શ્વાસમાં છેદાય છે.

શક્યતાનું એક પણ વર્તુળ નથી પૂરું થતું,
હર ક્ષણે કંપાસની તીણી અણી ભોંકાય છે.

ચાલ, સંબંધોનું કોઈ કોણમાપક શોધીએ,
કે હૃદયને કેટલા અંશો સુધી છેદાય છે.

બે સમાંતર રેખની વચ્ચેનો હું અવકાશ છું,
શૂન્યતાની સાંકળો મારા વડે બંધાય છે.

આરઝૂના કાટખૂણે જિંદગી તૂટી પડે,
ને પછી એ મોતના બિંદુ સુધી લંબાય છે.

- નયન દેસાઈ

પગલું મારું

હું પગલું માંડું એક
પગલે પગલે શ્રદ્ધા પ્રગટી, પહોંચાડી દે છેક
                                         હું પગલું માંડું એક

પગલું મારું પાકું હોજો, ધીરું છો મંડાય,
ડગલે ડગલે દિશા સૂઝે તે મારગ ના છંડાય,
પથ્થર ને રેતીનો મનમાં સાબૂત રહે વિવેક .
                                         હું પગલું માંડું એક

કાદવનાં કળણોથી ચેતું, જાવું આગે આગે,
નક્કર ભોમે ચાલું છોને કંટક – કંકર વાગે,
એવું પગલું માંડું જેથી આવે સાથ અનેક.
                                        હું પગલું માંડું એક 

                                                           
      – ‘મીનપિયાસી’

અમારી બાદશાહી છે

અમારા કર મહીં છે જામ, તારે કર સુરાહી છે,
કોઈ શું જાણશે, કેવી અમારી બાદશાહી છે ?

ન એને સાથની પરવા ન એને રાહથી નિસ્બત
ન એને મનથીયે મસલત, કોઈ એવોય રાહી છે.

પવન કેરા સપાટે આઘી પાછી થઈ હશે કિંતુ,
દિશા ચૂકી નથી નૈયા સિતારાની ગવાહી છે.

ઘડો જે ઘાટ ઘડવો હોય તે, ગમતા બીબાં ઢાળો,
અમારી આગ છે તે આગ છે, કિંતુ પ્રવાહી છે.

તમારી દેન માનીને સ્વીકારી છે મળી એવી,
પૂછી જુઓ ને ખુદ અમ જિંદગીને કેવી ચાહી છે.

અમે તમ મ્હેરના વરસાદથી નાહ્યા છીએ એવા,
કે જેવી શ્રાવણી વરસાદથી આ સૃષ્ટિ નાહી છે.

ગમે ન્હૈ કેમ ‘ગાફિલ’ની ગઝલ હર એક હૈયાને?
કે એનો શેર એકેકો અલખનો ભાવવાહી છે.

- મનુભાઈ ત્રિવેદી (‘ગાફિલ’ અને ‘સરોદ’)

જલદીપ

એક દીપ તણાયો જાય,
       જલમાં દીપ તણાયો જાય ;
કમળ સમો ઘૂમે વમળોમાં, 
                  વાયુમાં વીંઝાય:
       જલમાં દીપ તણાયો જાય.

અંધારાના અંચલ ભેદી
                  પંથ પાડતો જાય ,
તરંગની ચંચલ અસવારી
                  કરી તેજ મલકાય :
       જલમાં દીપ તણાયો જાય.

ઘડીક નમણી જ્યોતિ નાજુક
                  સંપુટમાં જ સમાય,
ઘડીક ભવ્ય ભૂગોલ ખગોળે
                 દીપશિખા લહેરાય :
       જલમાં દીપ તણાયો જાય.

વાટ વણી ના ના પેટાવ્યો,
                 પોતે પરગટ થાય ;
નહીં મેશ કે નહીં મોગરો
                  કેવલ તેજલ કાય :
       જલમાં દીપ તણાયો જાય.       

 

- બાલમુકુન્દ દવે

પડછાયો

વાડ કૂદીને તડકો આયો :
હળવે ઝાકળ ઝૂલતા તૃણે સળવળી છલકાયો !
વાડ કૂદીને તડકો આયો.

પળમાં હવા જળમાં ભળી ઉરની જાણે પ્રીત,
આંખને ખૂણે ખૂણે ઝળક્યું ચાંદની સમું સ્મિત !

મનમાં કેવી ક્ષણ ઊગી ગઈ
ચકલી આખું આભ ચૂગી ગઈ !

જોઉં છું હું તો જોઈ રહું છું એકલો એકલવાયો,
હળવે ઝાકળ ઝૂલતા તૃણે સળવળે પડછાયો !
વાડ કૂદી જ્યાં તડકો આયો !

– યોસેફ મૅકવાન

કૂવામાં વાંસ વાંસ પાણી

કૂવામાં વાંસ વાંસ પાણી

ને તોય કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું
હો… કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું

આવ્યું પણ આવીને અટક્યું છે આંખમાં
સૂની આ સાંજ સમું આંસુ

ઘેરાતી સાંજના તમને સોગંદ
હવે વાદળાઓ વિખેરી નાખો.. ઓ.ઓ.ઓ

જળમાં આ પંખીનો છાંયો પડે
ને તોયે પંખીની થાય ભીની પાંખો
કે છૂટ્ટા પડેલા આ ટહુકાના પીંછામાં
અંકાશી ગીત કેમ ગાશું….

ને તોય કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું
હો… કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું

નાહી આવો તોય આસ તો ઉજાસની
પણ જાશો તો ઘેરો અંધાર …. જાશો તો ઘેરો અંધાર

ઝાલરનું ટાણું ને ગાયો ઉભરાય  આહા.. આહા… આહા..
ચૈતરનો વાયરો વાવડ પૂછે કે…
ક્યારે અહીં વરસે ચોમાસું….

ને તોય કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું
હો… કોરી નજરું લઈ એમ વળી જાશું

- જગદિશ જોષી

વધુ અક મુકામ…

એક એક ડગલું ભરાતું જાય છે, આ રસ્તો કપાતો જાય છે. સમરસિયા મિત્રોના પગલા પણ સાથે જ ચાલતા જાય છે. અને આ નિરવ પગલા તરફ દ્રષ્ટિ કરતા ગઈકાલે રાત્રે સુખદ આશ્ચર્યનો ઉછાળો આવ્યો કે અહીં પગલાની છાપ ૨,૦૦,૦૦૦ નો આંકડો પાર કરી ચૂકી હતી…!

ગર્વ છે મને તમારા સૌના સાથ – મુલાકાતથી. એક પ્રયત્ન મેં કર્યો હતો કે મારી ઉંમરના વર્ગને ગુજરાતી સાહિત્યમાં રસ પડે. તે માટે બનાવ્યો બ્લૉગ… અને મને જે ગમ્યું તે લગભગ બધાને ગમશે એ માનીને અહીં પોસ્ટીંગ ચાલુ રાખ્યુ… અને આજે મારી પોતાની આગળ એ સાબિત કરવામાં હું સફળ થઈ રહ્યો છું કે રચનાઓ નવી હોય કે જુની, સિધ્ધકવિની હોય કે નવોદિતોની. મારો ખજાનો તો સાહિત્યના આ વિશાળ સાગરમાંથી વીણેલા મોતીઓથી સમૃદ્ધ થતો જ જાય છે. ચારસોથી વધુ પોસ્ટ અને બે લાખથી વધુ મુલાકાતીઓ મારા આ ખજાનાને અણમૂલ બનાવે છે…

તે અદભુત પળ નો ફોટો

ઝીણા ઝીણા મેહ

ઝીણા ઝરમર વરસે મેહ,

ભીંજે મારી ચૂંદલડી:

એવો નીતરે કૌમારનો નેહ,

ભીંજે મારી ચૂંદલડી.

 

આજે ઝમે ને ઝરે ચન્દ્રીની ચન્દ્રિકા,

ભીંજે રસિક કોઈ બાલા રે;

ભીંજે સખી ભીંજે શરદ અલબેલડી,

ભીંજે મારા હૈયાની માળા;

હો ! ભીંજે મારી ચૂંદલડી.

 

વનમાં પપૈયો પેલો પિયુ પિયુ બોલે ,

ટહુકે મયૂર કેરી વીણા રે ;

ટમ ટમ ટમ ટમ વાદળી ટમકે ,

ટમકે મારા નાથનાં નેણાં ;

હો ! ભીંજે મારી ચૂંદલડી.

 

આનન્દકન્દ ડોલે સુંદરીના વૃંદ, ને

મીઠા મૃદંગ પડછન્દા રે:

મંદ મંદ હેરે મીટડી મયંકની

હેરો મારા મધુરસ ચંદા !

હે ! ભીંજે મારી ચૂંદલડી.

 

                  -  ન્હાનાલાલ

પલળવું જોઈએ

પામવું જો હોય ચોમાસું, પલળવું જોઈએ;
છાપરું, છત કે નયન થઈનેય ગળવું જોઈએ.

એ શરત છે કે પહેલાં તો પ્રજળવું જોઈએ;
તે પછી લેખણથી શબ્દોએ ‘પીગળવું’ જોઈએ.

સૂર્યની માફક ઊગ્યા છો તે ઘણું સારું થયું;
સૂર્યને માફક સમયસર કિન્તુ ઢળવું જોઈએ;

માત્ર શોભા પૂરતા અસ્તિત્વનો શો અર્થ છે?
પુષ્પ છો તો શ્વાસ છોડીને પીગળવું જોઈએ.

છે ઘણી રેખા વિરહની હાથમાં એ છે કબૂલ ;
પણ નવી રેખાઓ ચીરીનેય મળવું જોઈએ.

માત્ર શબવત જિંદગી જીવી ગયાનો અર્થ શો ?
છે રગોમાં લોહી તો લોહી ઊકળવું જોઈએ.

આવી પહોંચ્યું છે જળાશય આંખનું ; હું જાઉં છું;
ને તમારે પણ અહીંથી પાછા વળવું જોઈએ.

– ભગવતીકુમાર શર્મા

ચિતારો…

અજબ મિલાવટ કરી
ચિતારે રંગ પ્યાલીઓ ભરી!

એક લસરકે ઊગી નીકળ્યાં 
                     જંગલ જંગલ ઝાડ ;
ટપકે ટપકે ફૂટી નીકળ્યા
                     ધરતીપટથી પ્હાડ !
ઘટ્ટ નીલિમા નરી.   

ચિતારે રંગ પ્યાલીઓ ભરી….

જરાક ખંખેરી પીંછી ત્યાં
                  ફૂલને લાગી છાંટ ;
ફૂંક મારતાં ફેલાયા શા
                  સાગર સાત અફાટ !
જલરંગે જલપરી !

ચિતારે રંગપ્યાલીઓ ભરી….

લૂછતા વાદળ પોતે ઉઘડ્યા
                 ઈન્દ્રધનુના રંગ ;
રંગરંગમાં લીલા નિજની 
                નીરખે થઈને દંગ !
ચીતરે ફરી ફરી !

ચિતારે રંગપ્યાલીઓ ભરી….
 - જયન્ત પાઠક

અડચણ નડે કદીક, કદી માર્ગ પણ નડે – રઈશ મનીઆર

અડચણ નડે કદીક, કદી માર્ગ પણ નડે
પહેલાં તરસ નડે ને પછીથી ઝરણ નડે

નકશાઓ, સીમાચિહ્ન, ત્રિભેટા તો ઠીક છે
પગલાં નડે છે અન્યનાં, ખુદના ચરણ નડે

પડદા ઉપરના ચિત્રની પૂજા બહુ કરી
દર્શનની છે શરત કે પ્રથમ આવરણ નડે

તારી શકે છે સત્ય ફક્ત શોધનારને
છે શક્ય, તુજને હે અનુગામી! રટણ નડે

તરવું જો હો, તણખલું કદી ક્યાં દૂર હતું?
બાંધેલ બોજ જેવું મને શાણપણ નડે

લીટીની વચ્ચે મર્મ જડ્યો માંડ, બાકી તો-
ભાષા સમજવા જાઉં અને વ્યાકરણ નડે

શું ભેદ? આખું વિશ્વ વિરોધી બને અગર
શું ભેદ? આખા વિશ્વમાં એકાદ જણ નડે

માગે ઊતરતો ઢાળ સતત આપણી ગતિ
સમજી શકાય, કે પછી મેદાન પણ નડે

નડતરનું હોવું એ બહુ સાપેક્ષ ચીજ છે
આગળ વધી જવાનું નિરંતર વલણ નડે

-  રઈશ મનીઆર

સૌજન્ય : ગુંજારવ

પાસે બેસો તો કાંક પૂછું…

ભીંતો ભીજાય એય સ્હેવાતું જાય
પણ ભીનું ગગન કેમ લુછું ?

પાનીઓમાં ફૂટે છે ઝાંઝરિયા પ્હાડ
સખી ચાલું તો કેમ કરી ચાલું ?
મુઠ્ઠીમાં મ્હોરેલા ધુમ્મસિયા ઓરતા
મેલું મેલું ને ફરી ઝાલું.

પડછાયા આવીને પૂછ્યા કરે  છે
એવું પાસે બેસો તો કાંક પૂછું…

બળબળતા સૂરજને આંગળી અડાડું
ને ઝરણું બનીને દડી જાય ;
હળવો એક સાદ સૂના ફળિયે દેતામાં બળ્યા
શ્વાસોના નામ પડી જાય.

અડતામાં ઓરમાયા  લાગેલા આભલાને
શોષાતે કંઠ છેલ ચૂસું …..

- મધુકાન્ત  ‘ કલ્પિત ’

કાગળમાં તારી યાદના કિસ્સાઓ લખ મને – દિલીપ પરીખ

મિત્રો,

“ગુજરાતી ગઝલ” પરની સૌપ્રથમ રચના આજે વિડીયોમાં… ૧૯ / ૭ / ૨૦૦૭ ના રોજ યોજાયેલી ‘ધબકાર – મુંબઈ’ કાવ્ય ગોષ્ઠિમાં કવિશ્રી દિલીપ પરીખે પોતાની આ રચના સંભળાવી હતી તે જીવંત ક્ષણો ચેતન ફ્રેમવાલાના સૌજન્યથી…

તું મૈત્રી છે.

“ગુજરાતીગઝલ”ના સૌ મિત્રોને હેપ્પી ફ્રેન્ડશિપ ડે…
દોસ્તો, આમ તો મિત્રતાની વ્યાખ્યા શક્ય જ નથી પણ કૈંક થોડું ઘણું કદાચ આવી રીતે શબ્દમાં વ્યક્ત થઈ શકે… એક પ્રયત્ન કરી જોઈએ – માણીએ શ્રી સુરેશ દલાલની આ મજાની રચના.

તું વૃક્ષનો છાંયો છે, નદીનું જળ છે.
ઊઘડતા આકાશનો ઉજાસ છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

તું થાક્યાનો વિસામો છે, રઝળપાટનો આનંદ છે
તું પ્રવાસ છે, સહવાસ છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

તું એકની એક વાત છે, દિવસ ને રાત છે
કાયમી સંગાથ છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

હું થાકું ત્યારે તારી પાસે આવું છું,
હું છલકાઉં ત્યારે તને ગાઉં છું,
હું તને ચાહું છું :
                                         તું મૈત્રી છે.

તું વિરહમાં પત્ર છે, મિલનમાં છત્ર છે
તું અહીં અને સર્વત્ર છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

તું બુદ્ધનું સ્મિત છે, તું મીરાનું ગીત છે
તું પુરાતન તોયે નૂતન અને નિત છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

તું સ્થળમાં છે, તું પળમાં છે;
તું સકળમાં છે અને તું અકળ છે:
                                         તું મૈત્રી છે.

- સુરેશ દલાલ

ચોમાસું

લીલાછમ પાંદડાએ મલકતા મલકતા
માંડેલી અચરજની વાટ
ધરતીને સીમમાં જોઇ એકલીને એને
બાઝી પડ્યો રે વરસાદ.

પહેલી ટપાલ જેમ આવેલા વાયરાએ
ઘાસના કાનમાં દીધી કંઈ ફૂંક
ધરતી સાંભળતા સાંભળે એ પહેલાં
કોયલના કંઠમાં નીકળી ગઈ કુક

આઠ આઠ મહિને પણ આભને ઓચિંતી
ધરતી આવી ગઈ યાદ…

ડુંગરાઓ ચૂપચાપ સ્નાન કરે જોઇને
નદીઓ પણ દોડી ગઈ દરિયાની પાસે
એવામાં આભ જરા નીચે ઝૂક્યું ને
પછી ધરતીને ચૂમી લીધી એક શ્વાસે

ધરતીને તરણા ઓ ફૂટશે ના વાવડથી
આભલામાં જાગ્યો ઉન્માદ …

– મુકેશ જોષી

રહ્યાં વર્ષો તેમાં

આજે કવિશ્રી ઉમાશંકર જોષીની જ્ન્મજયંતિ … ૨૧ જુલાઈ ૧૯૧૧ના રોજ ગુજરાતના ઈડર તાલુકાના બામણા ગામે જન્મ અને ગુજરાતી સાહિત્ય ક્ષેત્રે એક અનોખી ઉંચાઈ ધરાવતું નામ….!

રહ્યાં વર્ષો તેમાં હૃદયભર સૌન્દર્ય જગનું
ભલા પી લે ; વીલે મુખ ફર રખે, સાત ડગનું

કદી લાધે જે જે મધુર રચી લે સખ્ય અહીંયાં;
નથી તારે માટે થઇ જ ‘નિરમી’ દુષ્ટ દુનિયા.

અહો નાનારંગી અજબ દુનિયા ! શેં સમજવી ?
તમે ભોળા ભાવે કરું પલટવા, જાઉં પલટી ;

અહંગર્તામાં હા પગ, ઉપરથી, જાય લપટી !
વિસારી હુંને જો વરતું, વરતે તું મધુરવી.-

મને આમંત્રે ઓ મૃદુલ તડકો, દક્ષિણ હવા,
દિશાઓનાં હાસો, ગિરિવર તણાં શૃંગ ગરવાં;

નિશાખૂણે હૈયે શશિકિરણનો આસવ ઝમે ;
જનોત્કર્ષે – હ્રાસે પરમ ઋતલીલા અભિરમે.

બધો પી આકંઠ પ્રણય ભુવનોને કહીશ હું :
મળ્યાં વર્ષો તેમાં અમૃત લઇ આવ્યો અવનિનું .

- ઉમાશંકર જોશી

અંધ

વ્હેતા ઝરણાની જેમ હું તો
સાંભળું છું સૂર્ય …
બુંદ
જેનું એક મેં પીધું નહીં
ખોબો ભરીને નીર જેનું ઘૂંટથી પીવું ગમે ,

જન્મનો પહેલો દિવસ તે કેટલો લાંબો લચ્યો…
ગર્ભમાં તરતો હતો -
ને હજી ?
હાથ નાખું ત્યાં મને અંધારની મુઠ્ઠી મળે
કંઈ ને કંઈ ગૂંથ્યે જતી આ આંગળીમાં
ઊગી ચૂકેલી આંખને જોવા મથું
ખાલી તળાવો ને ટેકરીની ટોચ પર
ચાલ્યો જાઉં છું
જેટલું અડક્યો જગત
એટલું પંપાળ્યું છે

-પ્રિયકાંત મણિયાર

રંગ લાગ્યો છે !

ખબર એ તો નથી અમને કે શાનો રંગ લાગ્યો છે,
મળે છે તે સહુ કહે છે, મજાનો રંગ લાગ્યો છે.

ભલે ના ના કહો, એના વિના ન્હોયે ચમક આવી,
તમે મારું કહ્યું, માનો ન માનો રંગ લાગ્યો છે.

મલકતું મોં અને ચમકી જતી આંખો કહી દે છે,
ભલે છૂપી એ રાખો વાત, છાનો રંગ લાગ્યો છે.

નથી લાલાશ આંખોમાં હૃદય કેરી બળતરાથી,
પડ્યા ચરણોમાં એના કે હિનાનો રંગ લાગ્યો છે.

અહીં ને ત્યાં, બધે એક જ સમંદર રંગનો રેલે,
કહેશે કોણ, કોને કેની પાનો રંગ લાગ્યો છે?

થયો રંગીન વાતો લાવતો ગઝલોમાં તું ‘ગાફિલ’ !
તને આ અંજુમન કેરી હવાનો રંગ લાગ્યો છે.

– મનુભાઈ ત્રિવેદી (‘ગાફિલ’ અને ‘સરોદ’)

શક્યતાની ચાલચલગત

શક્યતાની ચાલચલગત શું બતાવું બાદશા’?
પંખીથી પથ્થર થઈને કામ આવું બાદશા’.

નાગી તલવારોની વચ્ચે કેટલાં વરસો ગયાં’?
રેશમી સંબંધનાં વસ્ત્રો વણાવું બાદશા’.

પારકો પરદેશ છે ને આંતરી બેઠો સમય,
શ્વાસની ખેંચે લગામો તો બચાવું બાદશા’.

હું ભિખારી છું અને તું પણ ગરીબી ભોગવે ,
લાગણીના કેટલા સિક્કા પડાવું બાદશા’?

એક દરિયો પગ વગર પણ કેટલું દોડી શકે?
તખ્ત નીચે પાય મૂકે તો બતાવું બાદશા’.

- ચિનુ મોદી

ધીર ને ગંભીર થાતાં જાય છે

ધીર ને ગંભીર થાતાં જાય છે
એ નદીના નીર થાતાં જાય છે !

જિંદગીને જીવવાની હોંશમં
દ્રૌપદીના ચીર થાતાં જાય છે !

સંગ જેનો ખૂબ ગમતો હોય છે
એ બધાં તસવીર થાતાં જાય છે !

લાગણી ને પ્રેમના સંબંધ પણ
સાંકડી જંજીર થાતાં જાય છે !

શબ્દને હું ચાહતો રહું તે છતાં
શબ્દ પોતે તીર થાતાં જાય છે !

- દિનેશ કાનાણી

સીમમાં

ઢેફાં ભાંગી ધૂળ કરી ને અંદર ઓર્યાં બીજ
બે જ દિવસમાં ભરચક ખેતર ઊગી નીકળી ત્રીજ

અક્ષર જેવા અંકુરો ને છંદોલય શા ચાસ
ઘઉંની ઊંબી લળી લળી કહે આવ આવ તું પાસ

કલકલિયાની ઊડાઊડથી હવા રહે રંગાતી
અમથા ઊડે ચાસ જરા તો સીમ ઘણું વળ ખાતી

વગડાવાટે સૂનાં પંખી માટીવરણું બોલે
શીમળે બેસી કાબર કોના શૈશવને કરકોલે

આઘી ઓરી થયા કરે છે ખેતર વચ્ચે કન્યા
કુંવારકા ધરતીની એ પણ પાળે છે આમન્યા

લાંબા લાંબા દિવસો જેવા શેઢા પણ છે લાંબા
જીવ કુંવારો ગણ્યા કરે છે મ્હોર લચેલા આંબા

કોક તરુની ડાળે બેસી બોલ્યા કરતો હોલો :
ઘર-ખેતર કે બીજ-તરુના ભેદ કોઈ તો ખોલો

કોસ ફરે છે રોજ સવારે કાયમ ફરતો રહેંટ
તો પણ જળ ને તરસ વચાળે છેટું રહેતું વેંત

- મણિલાલ હ. પટેલ

મળું મળું વ્હાલાને ક્યારે ?

મળું મળું વ્હાલાને ક્યારે ?
વીંટળાઉં ક્યારે? ઘેલી
કોડભરી આવા ઉરમાં કૈં
લળતી આશભરી વેલી
મુખ પર પુષ્પ કરે ઠેલી
ફૂલરાણી શી ચંબેલી!

આરસનો અર્ક કરીને
બ્રહ્માએ આલેખ્યું રૂપ
સરસ્વતીની વેણીમાંથી
ફૂલમાં પૂર્યાં ગંધ અનુપ,
ફૂલડાંને ઉડવા આકાશ ,
પાંખ વિના પૂરે શેં આશ ?

મેઘધનુષી પાંખોવાળા
પતંગિયાને ભાળી પાસ,
ચંબેલી મલકતી પૂછે,
“એક જ મારી પૂરશો આશ?
મારો દેહ તમારી પાંખ
એક બનીને ઉડશું આભ?”

ચંબેલીનો દેહ રૂડો ને,
પતંગિયાની પાંખ ધરી,
અવની, આભ, અનંતે ઉડે,
મલકતી મ્હેકતી પરી…
પતંગિયું ને ચંબેલી
એક થયા ને બની પરી !

- કૃષ્ણલાલ શ્રીધરાણી